Przejdź do treści głównej

9 faktów o NGO w województwie mazowieckim

autor(ka): Zespół badawczy Stowarzyszenia Klon/Jawor
2016-12-07, 06:35
Warszawskie organizacje stanowią 55% mazowieckiego sektora pozarządowego, dlatego statystyczny obraz województwa, z którego wynika między innymi, że na Mazowszu organizacje działają na szerszą skalę, częściej zatrudniają płatnych pracowników i współpracują z wolontariuszami oraz są bogatsze, bardziej opisuje sytuację w stolicy niż poza nią.


1. Liczba mazowieckich organizacji. Ile jest NGO w województwie mazowieckim?

W województwie mazowieckim pod koniec 2015 roku zarejestrowanych było (wg. REGON) niemal 21 tys. fundacji i stowarzyszeń, co stanowiło ok. 16% całego polskiego sektora. Z tego ok 11,5 tys. organizacji miało siedzibę w Warszawie. Biorąc pod uwagę liczbę mieszkańców w regionie oznaczało to 31 organizacje na 10 tys. mieszkańców.


2. Wiek organizacji

Struktura wieku województwie mazowieckim nie różni się znacząco od tej obserwowanej w całym sektorze. Nieco ponad połowa (57%) stowarzyszeń i fundacji w na Mazowszu i w całej Polsce działa nie dłużej niż 10 lat. Wśród organizacji założonych wcześniej niż 10 lat przed badaniem (przed 2005 rokiem) niespełna połowa funkcjonuje nie dłużej niż 15 lat, a pozostałe mają dłuższą historię.

Wykres 1. Struktura wieku mazowieckich organizacji na tle ogólnopolskim


3. Dziedziny aktywności organizacji. Czym zajmują się NGO na Mazowszu?

Podstawowa różnica między głównymi obszarami działania organizacji w województwie mazowieckim i w całej Polsce to dużo mniejszy udział stowarzyszeń i fundacji zajmujących się sportem, rekreacją, turystyką i hobby na Mazowszu – jest ich w tym regionie 23%, a w całym sektorze 34%.

Większy udział w mazowieckim sektorze mają w związku z tym organizacje z pozostałych branż, przede wszystkim edukacyjnej, ochrony zdrowia, pomocy społecznej, rozwoju lokalnego, a przede wszystkim proporcjonalnie więcej jest organizacji działających w innych obszarach niż główne 6 branż. W całym sektorze takich organizacji jest 17%, zaś w województwie mazowieckim o pięć punktów procentowych więcej.

Wykres 2. Główne dziedziny działań mazowieckich organizacji na tle ogólnopolskim


4. Zasięg działań organizacji. NGO w województwie mazowieckim – lokalne czy ogólnopolskie?

Co trzecia organizacja z województwa mazowieckiego jest aktywna w skali ogólnopolskiej (w całym sektorze jest to 28%). Dodatkowo 15% organizacji deklaruje, że prowadzi działania na terenie innych krajów, a wiec w sumie niemal połowa mazowieckich NGO działa na poziomie ponadregionalnym.

Z drugiej strony mniej na Mazowszu jest organizacji o najbardziej lokalnym zakresie – na rzecz najbliższego sąsiedztwa działa 3% stowarzyszeń i fundacji, a gminy lub powiatu 28% (w całym sektorze odpowiednio 3% i 28%).

Wykres 3. Zakres działań mazowieckich organizacji na tle ogólnopolskim


5. Płatni pracownicy, wolontariusze i członkowie. Kto działa i pracuje w NGO na Mazowszu?

W województwie mazowieckim niemal połowa organizacji (48%) ma stałych pracowników (w całym sektorze takich organizacji jest 35%). W kolejnych 16% NGO nie ma stałego płatnego personelu, ale sporadycznie wypłacane jest wynagrodzeniu jednemu luk kilkorgu współpracowników. Wyłącznie na pracy społecznej bazuje 36% mazowieckich stowarzyszeń fundacji, a więc o 9 punktów procentowych mniej niż w całym sektorze.

Poza powszechniejszym korzystaniem ze wsparcia stałych pracowników NGO na Mazowszu częściej współpracują z zewnętrznymi wolontariuszami (niebędącymi członkami ani niezasiadającymi we władzach organizacji). W 2015 roku mogło na nich liczyć 69% organizacji na Mazowszu i 61% w całym sektorze. Z kolei średni procent aktywnych członków według liderów stowarzyszeń z województwa mazowieckiego jest nieco niższy niż w całej Polsce (wynosi 44% w stosunku do 48%).

Wykres 4. Praca odpłatna i społeczna w mazowieckim sektorze na tle ogólnopolskim


6. Przychody organizacji w 2014 roku. Ile pieniędzy miały mazowieckie NGO ?

Na Mazowszu o dziesięć punktów procentowych więcej organizacji niż w całej Polsce miało w 2014 roku przychody przekraczające 100 tys. zł. W konsekwencji mniej było zarówno stowarzyszeń i fundacji o najniższych przychodach (do 10 tys. zł) – w mazowieckim 38%, a w całym sektorze 34%, jak i tych o budżetach między 10 tys. a 100 tys. zł (na Mazowszu 35%, a w całej Polsce 39%).

Wykres 5. Przychody mazowieckich organizacji w 2014 roku na tle ogólnopolskim


7. Źródła przychodów. Skąd NGO w województwie mazowieckim mają pieniądze?

W poziomie korzystania z poszczególnych źródeł przychodu na Mazowszu szczególnie widać wpływ sektora Warszawskiego. W mazowieckim, podobnie jak w stolicy, większość źródeł przychodu jest częściej wykorzystywana przez organizacje - popularniejsze są: środki zagraniczne (23% na Mazowszu w stosunku do 18% w całej Polsce), fundusze administracji rządowej (24% w omawianym regionie, o 6 punktów procentowych mniej całym sektorze), dotacje od innych organizacji (21% vs. 14%), filantropia indywidualna (55% w stosunku do 47%), 1% podatku (na Mazowszu 29% w całej Polsce 23%), przychody z własnego majątku (25% vs 15%) i działalność ekonomiczna (25% vs. 17%).

Przeciętne kwoty z poszczególnych źródeł na Mazowszu są większe niż w całym sektorze – szczególnie duże różnice widać w przypadku publicznych środków zagranicznych, wsparcia od innych organizacji 1% podatku i przychodów z działalności europejskiej.

Tabela 1. Źródła przychodów mazowieckich organizacji na tle ogólnopolskim


8. Współpraca mazowieckich NGO z samorządem

Mazowieckie organizacje jakości współpracy między organizacjami a samorządem lokalnym oceniają gorzej niż NGO w całym kraju – średnio na dziesięciostopniowej skali wystawiły jej ocenę 6,58 (gdzie 1 oznacza „bardzo zła”, a 10 „bardzo dobra”), a w całym sektorze była to ocena 6,88.

Pomimo niższej oceny współpracy z samorządem poziom uczestnictwa w konsultacjach społecznych na lokalnym poziomie był w mazowieckim taki sam, jak w całym kraju. W ciągu roku przed badaniem 39% organizacji uczestniczyło w procesie konsultacyjnym organizowanym przez lokalny samorząd – dokładnie tyle samo, co w całym sektorze.


9. Problemy oraz opinie o sektorze. Jak NGO na Mazowszu oceniają III sektor i warunki, w jakich funkcjonuje?

Wydaje się, że są dwa obszary, które przeszkadzają mazowieckim organizacjom, mimo że w innych obszarach nie wzbudzają raczej większych emocji.

Pierwszym z nich są warunki prawne funkcjonowania organizacji – na Mazowszu o 10 punktów procentowych więcej organizacji niż w całym sektorze narzeka na niejasne reguły współpracy między NGO a administracją (44% vs. 34%), a niedoskonałość lub brak przepisów regulujących działania organizacji jest uciążliwa dla 40% mazowieckich stowarzyszeń i fundacji, podczas gdy w całym kraju problem ten zgłasza 31%.

Druga problematyczna kwestia dla liderów organizacji z Mazowsza to wizerunek sektora oraz brak współpracy i konflikty w środowisku NGO – różnica między sektorem mazowieckim a ogólnopolskim w odczuwaniu tych problemów jest trochę mniejsza niż w przypadku niedoskonałych ram prawnych, ale i tak wynosi 7 punktów procentowych.

 

Komentarz ekspertów

Ponieważ wyniki badania sektora na Mazowszu w dużej mierze przedstawiają sytuację w Warszawie, więc spytaliśmy ekspertów o to, jak oni postrzegają mazowieckie organizacje spoza stolicy.

Barbara Pędzich-Ciach, animatorka lokalna pracująca na terenie Mazowsza, podkreśla, że większość organizacji działających na terenach wiejskich zajmuje się szeroko rozumianym rozwojem lokalnym, a więc podejmuje różnorodne działania i inicjatywy, których celem jest podniesienie poziomu jakości życia mieszkańców wsi. Są to organizacje mocno sfeminizowane (wyjątek stanowi OSP i kluby sportowe), zrzeszające kobiety zaangażowane w życie lokalnych społeczności jako liderki czy z racji pełnienia funkcji sołtysek lub radnych.

Przejawem zaangażowania kobiet jest też renesans kół gospodyń wiejskich – jak mówi Pędzich Ciach: „kobiety tworzące dziś koła gospodyń czerpią ze starych wzorców swoich babć, choć czują, że nie do końca pasują one do współczesnego świata, ale nie mają też pomysłu na coś innego – to duży potencjał do zagospodarowania”.

Obok kobiet drugim środowiskiem angażującym i oddolnie się organizującym są seniorzy. Wokół klubów seniora (działających jako grupy nieformalne, czasami afiliowane przy ośrodkach pomocy społecznej lub ośrodkach kultury) powstaje nieraz szersze środowisko, podejmujące działania na rzecz społeczności lokalnej, włączają się w nie też lokalne organizacje.

Zbigniew Wejcman, od lat z ramienia Biura Obsługi Ruchu Inicjatyw Społecznych BORIS wspierający organizacje pozarządowe z terenu województwa mazowieckiego, tłumaczy szczególną sytuację Mazowsza: „na terenie województwa powstają ciekawe inicjatywy subregionalne – na przykład porozumienie organizacji powiatu sochaczewskiego, które od kilku lat intensywnie współpracuje z samorządem prowadząc jednocześnie szereg działań edukacyjnych i rzeczniczych… Problem polega na tym, że w Warszawie dzieje się tak dużo, że na to, co wypracowały sochaczewskie organizacje, niewielu zwraca uwagę. To jak światło zwykłej żarówki, które blaknie w świetle mocnego reflektora… Dodatkowo Warszawa przyciąga wielu aktywnych liderów z całego regionu. Naturalna kolej rzeczy jest taka, że przenoszą oni swoją działalność do stolicy – tu mają większe możliwości, także finansowe. Na szczęście coraz częściej Warszawa też oddaje zasoby – ludzie wracają do swoich społeczności, nie zawsze na stałe, ale jakoś je wspierają, przywożą nowe pomysły, wiedzę”.

Jak podkreśla Zbigniew Wejcman, mimo że liczba organizacji działających na terenie województwa mazowieckiego zwiększa się, w większości z ponad 340 mazowieckich gmin aktywność społeczna lub obywatelska nie ma szczególnie wyrazistych przejawów.

„Drenaż liderów” przez Warszawę to jeden z powodów. Problemem jest też niewysoka aktywność młodzieży, której lokalnie prawie nie widać (nauka, dojazdy, brak ofert zaangażowania). W efekcie podnosi się wiek liderów, którzy niechętnie korzystają z nowszych rozwiązań. Lokalnie istnieje tylko kilka centrów wsparcia NGO.

Nie bez znaczenia są też problemy finansowe samorządu wojewódzkiego, który z powodu janosikowego przez kilka lat nie był w stanie wspierać mazowieckich organizacji. Z kolei samorządy lokalne z terenu województwa są raczej zachowawcze, skupione głównie na finansowaniu sportu, niechętnie też wprowadzają innowacje, które sprawdziły się gdzie indziej – regranting, fundusze wkładu własnego lub pożyczkowe, czy też klauzule społeczne. Dlatego tak ważne są narzędzia takie, jak program Mazowsze Lokalnie (finansowany z FIO) czy aktywność Lokalnych Grup Działania, które poza wsparciem animacyjnym mają także instrumenty finansowe wspomagające aktywizację lokalnych środowisk.

 

Od redakcji:

Artykuł powstał na podstawie danych zebranych w badaniu „Kondycja sektora organizacji pozarządowych w Polsce 2015”, przeprowadzonym mieszaną metodą CAPI oraz CAWI, między kwietniem a wrześniem 2015 roku na ogólnopolskiej, losowej próbie 4 tysięcy stowarzyszeń i fundacji na zlecenie Stowarzyszenia Klon/Jawor.

Badania zostały sfinansowane ze środków Funduszy EOG w ramach programu Obywatele dla Demokracji, Funduszu Inicjatyw Obywatelskich oraz środków Polsko–Amerykańskiej Fundacji Wolności.


Co to jest NGO? Ile jest w Polsce NGO? Czym zajmują się NGO? Dowiesz się w serwisie fakty.ngo.pl.

LOGO


„Pozarządowe Centrum Informacji, Wiedzy i Opinii ngo.pl.” Projekt realizowany w ramach programu Obywatele dla Demokracji, finansowanego z Funduszy EOG.

Źródło: inf. własna [fakty.ngo.pl]
Uwaga! Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) publikowanych w portalu www.ngo.pl w innych mediach lub w innych serwisach internetowych wymaga zgody Redakcji portalu!
Wyraź opinię 1 0

Skomentuj

KOMENTARZE

Nie ma żadnych komentarzy

Redakcja www.ngo.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść komentarzy

  • aktywność lokalna
  • społeczeństwo obywatelskie
  • z badań III sektora