Trudna jawność. Większość organizacji nie ujawnia swoich sprawozdań
autor(ka): Marta Gumkowska, Zespół badawczy Stowarzyszenia Klon/Jawor
Organizacje pozarządowe mają świadomość, że trzeba się komunikować z otoczeniem. Większość z nich robi to regularnie, korzystając przy tym z internetu. Organizacje dopełniają też obowiązków sprawozdawczych. Ciągle jednak sprawozdania pozostają sposobem komunikacji z organami nadzoru, a nie odbiorcami działań.

W portalu NGO.pl toczy się debata na temat przejrzystości w organizacjach pozarządowych. Istotnymi zagadnieniami podnoszonymi na łamach portalu są pytania o to, jaki powinien być standard jawności w organizacjach; czy dostęp do informacji jest wartością samą w sobie i co robić, kiedy staje w sprzeczności z innymi ważnymi dla organizacji wartościami, a także czy wszystkie organizacje w tym samym stopniu o przejrzystość powinny dbać.

Są to ważne kwestie i należy o nich rozmawiać. Warto jednak także spojrzeć na dane dotyczące przestrzegania standardów jawności w sektorze, ponieważ sugerują one, że jako sektor jesteśmy w myśleniu o jawności wiele kroków wcześniej…

Oto kilka faktów pochodzących z raportu GUS na temat zarządzania i współpracy organizacji non-profit („Działalność organizacji non-profit w 2015 r.: Zarządzanie i współpraca”, Warszawa 2017).

Większość organizacji podejmuje działania służące informowaniu o własnych działaniach

Informacje na temat swoich działań udostępnia publicznie niemal 9 na 10 organizacji pożytku publicznego (88%), jednak wśród wszystkich organizacji poziom prowadzących działania informacyjne jest także wysoki – 80% fundacji i ok. 75% stowarzyszeń (bez OSP i kół łowieckich) informuje osoczenia o prowadzonej aktywności.

Najczęściej upowszechniają informacje na swój temat organizacje zasobniejsze czy zatrudniające płatny personel, ale także w grupie o niskich przychodach (do 10 tys. zł rocznie) i pracujących wyłącznie społecznie więcej niż połowa podejmuje działania informacyjno-komunikacyjne.

Organizacje najczęściej komunikują się z otoczeniem za pośrednictwem Internetu

Kanałem komunikacyjnym, z którego najczęściej korzystają organizacje prowadzące działania informacyjne, jest Internet. Za pośrednictwem sieci komunikuje się 71% fundacji i ok 57% stowarzyszeń. Mniej więcej połowa organizacji korzystających z Internetu w celu upowszechniania informacji na temat własnych działań publikuje jakieś wiadomości co najmniej raz w miesiącu.

Najczęściej z sieci korzystają organizacje posiadające status OPP – 74% opublikowało w 2015 roku informację, zaś 37% robiło to regularnie co najmniej raz w miesiącu.

Wykres 1. Procent organizacji, które korzystały z Internetu w celu informowania o własnych działaniach w 2015 roku

 Wykres 1. Procent organizacji, które korzystały z Internetu w celu informowania o własnych działaniach w 2015 roku

 

W raporcie GUS nie ma informacji, jaka część organizacji ma własną stronę internetową, jednak Stowarzyszenie Klon/Jawor pytało o to w swoim badaniu. Z deklaracji zebranych od stowarzyszeń i fundacji wynika, że 70% zadeklarowało w 2015 roku posiadanie strony internetowej, a 36% profilu w mediach społecznościowych.

Ponad ¼ organizacji płaci za promocję swoich działań

Z danych zebranych przez GUS wynika, że 41% organizacji posiadających status OPP, zaś wśród wszystkich organizacji 38% fundacji i 27% stowarzyszeń zdarzyło się w 2015 roku płacić za działania promocyjne.

Oczywiście im wyższy poziom przychodów, tym częściej organizacje były gotowe wydać środki na działania informacyjne czy promocyjne. Wśród NGO o przychodach do 100 tys. zł rocznie 19% zapłaciło za udostępnianie informacji na swój temat, w grupie o budżetach między 100 tys. zł a 1 mln zł zrobiło to 42%, zaś wśród organizacji o przychodach powyżej 1 mln zł jakieś koszty działań informacyjnych lub promocyjnych poniosło 57%.

Niemal wszystkie organizacje przygotowują sprawozdania ze swojej działalności

90% fundacji i 79% stowarzyszeń deklaruje, że przygotowało w 2015 roku sprawozdanie merytoryczne i finansowe z prowadzonej działalności. Pozostałe NGO w większości przygotowały wyłącznie sprawozdania finansowe, nieliczne nie sprawozdały się finansowo, za to sporządziły sprawozdanie merytoryczne. Zaledwie kilka procent organizacji w ogóle nie sporządziła żadnego sprawozdania. Większość organizacji (ponad 85%) przekazało przynajmniej jedno sprawozdanie organom nadzoru.

Większość organizacji NIE ujawnia swoich sprawozdań

Co wynika z powyższych danych? Przede wszystkim to, że organizacje przygotowują sprawozdania z działalności – zarówno finansowe, jak i merytoryczne. A także to, że świadomość, iż należy informować otoczenie o swoich działaniach jest w sektorze wysoka. Stowarzyszenia i fundacje korzystają przy tym z najbardziej efektywnego kanału komunikacji, jakim jest Internet. Duża część z nich regularnie (nie rzadziej niż raz w miesiącu) publikuje w sieci jakieś treści na temat swojej aktywności.

Oznacza to, że nie powinno być technicznych przeszkód, aby większość organizacji mogła spełnić podstawowy standard jawności, jakim jest upublicznienie sprawozdań i opublikowanie ich na swojej stronie internetowej (dane wskazują, że większość je ma). A jednak jest inaczej…

Z badania przeprowadzonego przez GUS w 2015 roku wynika, że sprawozdania merytoryczne ujawnia 29% stowarzyszeń i 42% fundacji, przy czym większość z nich robi to wyłącznie w siedzibie swojej organizacji. Opublikowanie sprawozdania merytorycznego na stronie internetowej deklaruje 7% stowarzyszeń i 22% fundacji.

Ze sprawozdaniami finansowymi sytuacja wygląda podobnie – ujawnia je 31% stowarzyszeń (tylko 6% publikuje w Internecie) oraz 43% fundacji (w sieci udostępnia 20%).

Pod względem jawności na tle wszystkich organizacji wyróżniają się te posiadające status pożytku publicznego. Trudno jednak się dziwić – są one zobligowane do upubliczniania swoich sprawozdań. Z deklaracji OPP wynika, że 72% ujawnia sprawozdania merytoryczne, a 73% finansowe i odpowiednio 37% i 36% publikuje je na stronie internetowej organizacji.

Wykres 2. Procent organizacji, które ujawniły sprawozdania finansowe i merytoryczne w 2015 roku

 Wykres 2. Procent organizacji, które ujawniły sprawozdania finansowe i merytoryczne w 2015 roku

 

W ramach badań przedstawionych w artykule GUS zbiera informacje o wszystkich typach organizacji pozarządowych – nie tylko o fundacjach czy typowych stowarzyszeniach, ale także organizacjach pracodawców, kółkach rolniczych, organizacjach samorządu gospodarczego i zawodowego, społecznych podmiotach wyznaniowych, kołach łowieckich i ochotniczych strażach pożarnych.

W artykule przedstawione dane na temat fundacji; typowych stowarzyszeń i podobnych organizacji społecznych oraz stowarzyszeń kultury fizycznej i związków sportowych (wartości uśrednione), a także dla organizacji posiadających status OPP.

Więcej danych dostępnych jest na stronach GUS.


Co to jest NGO? Ile jest w Polsce NGO? Czym zajmują się NGO? Dowiesz się w serwisie fakty.ngo.pl.

źródło: inf. własna
data publikacji: 2018-01-10
Uwaga! Przedruk, kopiowanie, skracanie, wykorzystanie tekstów (lub ich fragmentów) publikowanych w portalu www.ngo.pl w innych mediach lub w innych serwisach internetowych wymaga zgody Redakcji portalu!